جستار

نقد از نوع جستار

آخرین جستارها

درباره توسعه – ج۵۰

د

تصور می‌کنم می‌توان یک فرد را از انسان‌هایی که می‌ستاید و تحسین می‌کند، تا حدودی شناخت. البته هنوز نمی‌دانم که ما انسان‌هایی را تحسین می‌کنیم که شبیه ما هستند یا تلاش می‌کنیم شبیه انسان‌هایی شویم که تحسین می‌کنیم. در هر دو حالت می‌توان شباهت‌هایی را بین فرد و افرادی که تحسین می‌کند، تشخیص داد. یکی از شباهت‌هایی که بین سوژه و ابژه‌ای که تحسینش می‌کند، وجود دارد عرف‌ها، ارزش‌ها و علقه‌های مشترک است...

فاجعه، قسمت دوم – ج۴۹

ف

میان کوه‌ها، در صدای باد، فریاد‌های او را می‌شنوند؛ او شداد[i] است که بهشت خود را زیست می‌کند؛ بهشتی که عمری در جستجوی آن بود. او خود را در دخمه‌‌ی جادوییش حبس کرد تا جاودان شود. او هیچ چیز نمی‌خواست مگر خوراک ناچیزی که باید او را می‌دادند تا جسمش زنده بماند و روحش در خوشی جاودان شود. البته که می‌دادند ولی پس از روزگاری دراز از دادن غذا به او دست کشیدند. مردمش پس از سال‌ها شهر خود را ترک کرده...

زیست در شب مطلوب است-ج۴۸

ز

هم‌اکنون که این سطرهای آغازین را می‌نویسم، ساعت چند دقیقه‌ای مانده به چهار صبح است و من بسیار سرحال و شادابم و ذهنم با مهربانی مرا در نوشتن یاری می‌کند و اگر بنا به روال این روزها و شب‌ها باشد تا دو ساعت دیگر هم به رخت‌خواب نخواهم‌رفت. امروز پنجاه و ششمین روز رسمی قرنطینه‌‌ی من است و من در این مدت تنها سه‌بار آن هم در هفته‌ی اول قرنطینه به مدت بیست دقیقه برای قدم زدن بیرون رفته‌ام و پس از آن هفت...

رپ فارس (قسمت اول) – ج۴۶

ر

می‌گویند جاز درون یک هتل شلوغ و پرسروصدا که آدم‌ها زبان همدیگر را متوجه نمی‌شدند متولد شد، این‌گونه که هر کسی ساز خود را برداشت و با هم زبانی مشترک خلق کردند.* این قصه‌ی دوخطی داستان هر ماجراجویی جدید در موسیقی است. ‌رپ هم داستان خود را دارد. اگر مبدا زمانی هیپ‌هاپ را آغاز دهه هشتاد میلادی در نظر بگیریم، ‌باید حداقل بیست سال جلوتر بایستیم تا اولین تلاش‌ها برای ساخت موزیک زیرزمینی در ایران را...

ما را نجات دهید! – ج۴۵

م

هر کدام از ما ممکن است پس از خواندن «در ستایش بطالت» راسل مسحور ایده‌ی آرمانی او شویم و از درون فریاد برآریم که این است راه آزادی! اما من این گونه نبودم. قبل از هر چیز بیایید این گمان را از خود دور کنیم که ایده‌ی بطالت حاصل تفکرات بی‌حاصل یک اشراف‌زاده‌ی عاطل و باطل انگلیسی است که اصلا معلوم نیست که نتایج یک عمر تفکراتش به درد کجای ما خورده و حال می‌خواهد با یک جستار سبک زندگی بی‌سرانجام خود را...

خوب ولی اشتباه – ج۴۴

خ

مطلبی که در ادامه خواهید خواند یک گلایه با لحن تند است: گلایه در برابر جهانی که این روزها آدم را به این فکر فرو می‌برد که ارزش زیستن ندارد. نه به خاطر اینکه با قحطی یا جنگ یا حتی حمله‌ی موجودات فرازمینی محاصره شده باشد؛ بلکه چیزی که باعث می‌شود انسان عطای زیستن را به لقایش ببخشد این است که با دستمالی‌کردن و به بازی‌گرفتن و سوءاستفاده‌کردن مفاهیمی که برای به وجودآمدنشان و هویتمند‌شدنشان افراد...

در باب بطالت: وضعیتی که تکرار نمی‌شود – ج۴۳

د

برتراند راسل، فیلسوف قرن بیستم، وضعیتی را ترسیم می‌کند که آدمی به پرورش ذوق و آموزش نفس خود پرداخته و دغدغۀ کسب ثروت یا ضروریات زندگی‌اش ندارد؛ مثلا یک ساز موسیقی را می‌نوازد، تصویری را نقاشی می‌کند و یا شعری می‌سراید. راسل این حالت را «بطالت» نامیده و در جستاری به ستایش از آن می‌پردازد. البته بطالت راسل با آنچه که ما در ذهن داریم قدری متفاوت است. او بطالت را از هرزگی و سبک‌سری متمایز می‌داند و...

در مذّمت شادی – ج۴۲

د

هیچ‌گاه عمه بزرگم را ناراحت ندیده‌ام. از زمانی که به یاد دارم لبخند به لب داشته و شوخ‌طبع بوده است. حتی وقتی که از مشکلات و سختی‌های زندگی‌اش نیز صحبت می‌کرد، می‌خندید. با خنده از دورانی می‌گفت که در سرمای فلج‌کننده شب، در زیرزمین خانه قدیمی‌شان درس می‌خواند. از زمانی می‌گفت که سرطان گرفته بود و شیمی درمانی می‌کرد. از دوران خانه به دوشی‌شان می‌گفت که شوهرش به دنبال شغل می‌گشت و مجبور بودند بچه...

قحط الرجال – ج۴۱

ق

مشغول صحبتی جدی بودیم که ناگهان گفت: «پسرای آتلیه کمن! بیشترشون کن!»من به حساب شوخی مریضی از آن گذشتم اما استاد کاملا جدی بود و بحث را به تغییر اتمسفر رشته و دانشکده و حتی روند جذب اساتید کشاند و داشت به نوعی از من طلب می‌کرد تا در دبیرستان های پسرانه برای معماری بازاریابی کنم مگر سر عقل بیایند و به دانشکده هنر سرازیر شوند. اما از جزمیت او که بگذریم چند روزی شد که فقط داشتم فکر می‌کردم که واکنش...

با تو هستم برادر- ج۴۰

ب

در سپیده‌‌دم تاریخ مکتوب بشر، آن زمان که نه دینی بود و نه کشوری و نه قومی، در سرزمینی دور فرمانروایی بی‌رحم مردمان شهری را از دم تیغ گذراند. ساکنان شهر همسایه، که از سرنوشت محتوم خود منقلب شده بودند، تصمیم گرفتند که از فرمانروا انتقام بگیرند. پس عده‌ای که اراده کافی داشتند زهر نوشیدند و پیش از مرگ، شهررا آتش زدند و همه مردم، از زن و مرد گرفته تا کودک و پیر، در آن آتش سوزان تلف شدند. آتشی مهیب بود...

من دگرم یا دگر شدست جهانم – ج ۳۹

م

آیا انسان می‌تواند وانمود کند چیزی هست که نیست؟ به عبارتی بازی کند؟  بله.  ما حتی رشته‌ی دانشگاهی داریم به نام بازیگری. سینما تماماً بازیست. بعضی‌ها می‌گویند زندگی‌ای که در سینما می‌بینند، زندگی واقعی‌ست و زندگی خودشان را آنقدر تکراری و پوچ می‌یابند که اصالتش را نزد آن‌ها از دست می‌دهد. در واقع وانمود کردن و بازی کردن یک راه فرار از وضعیت موجود است هرچند بازی و نمایش پیش رو موقعیتی به مراتب...

فاجعه – ج۳۸

ف

هنوز این طرف‌ها خبری (لااقل همه‌گیر) از بیماری نبود و داشت چینی‌ها را یکی پس از دیگری می‌درید. از دور آن‌ها را مسخره می‌کردند و خفاش‌خواریشان را سرزنش. بعضا هم از شدت عملشان حیرت می‌کردیم. بعضی می‌ترسیدند و شرایط را با طاعون سیاه مقایسه می‌کردند و فضل تاریخ‌دانیشان را به رخمان می‌کشیدند تا اینکه به طور رسمی ویروس مرزهای ما را هم درید. اولین واکنش -که طبیعی‌ترینشان هم در کشورماست- خشم مردم بود از...

پرسه نزن! – ج۳۷

پ

هفته ۱۶۸ ساعت دارد. من حداقل ۶ ساعتش را در شهر پرسه می‌زدم تا اینکه آن صدای واحد پشت‌ حرف‌های شبکه‌های اجتماعی فریاد زد:‌ پرسه نزن! البته دوستی هم پیام داد و دوستانه خواهش کرد که مراقب خود باشم. من هم قول دادم کمتر پرسه بزنم. گفت که نزن! گفتم نمی‌شود و بلند بلند برای وجدانم توضیح دادم که این بخشی از کار من است و باید به انجام برسد. دوستم چیزی نگفت و فقط بعد از چند ساعت پیام داد:‌ «با مترو که...

پیرامون آدمخواری – ج ۳۶

پ

آدمخواری امروزه آنقدر قبیح هست که در جامعهٔ امروز در پس پشت پرده‌ها و موارد خاص از آن حرفی زده شود اما ما انسان‌ها برای رسیدن به این نقطه راهی به اندازه‌ی تاریخمان پیش آمده‌ایم. هر چند هنوز هم نمی‌توان با یقین کامل این حکم را صادر کرد. انگیزه‌ی انسانها از خوردن گوشت همنوع خود ـ مثل هر عمل انسانی دیگرـ در بدو امر بسیار ساده بوده: برای سد جوع. در تاریخ تمدن ویل‌دورانت درباره‌ی طعم گوشت انسان گفته...

نمک حمام – ج ۳۵

ن

بعد از ظهر یک روز تابستانی دلپذیر خانواده هایی که برای بازدید از موزه هنر پرز به باغ موزه معروف میامی رفته بودند، با صدای پنج گلوله از جا پریدند. با هر نوع ملاک و معیاری میامی یکی از جرم خیزترین مناطق در تمام دنیاست و شنیدن صدای گلوله در آن چندان غریب نیست. اما اطراف باغ موزه را اتوبان مک آرتور فراگرفته است و مسکونی نیست. بنابراین شنیدن صدای گلوله نیز عجیب می نماید. بازدیدکننده های وحشت زده ای که...

گفتاری کوتاه درباب زن و مرد – ج ۳۴

گ

مردان از زنان متفاوتند. و با اضافه کردن قید کالبدی می‌توان ادعا کرد گزاره مفروض بدیهی است. و چنین است که زنان و مردان در قیاس با هم‌جنسان خود نیز متفاوت از همند. آنان به جهت بهره‌ی هوشی، توان جسمی، وسع مالی و جایگاه اجتماعی از یکدیگر فاصله می‌گیرند و سرمنشا خیلی از این جداسازی‌ها، ‌اگر با دقت و ریزبینی به جایگاه انسانی ما در این دنیا نگاه شود،‌مادر همه‌ی ما،‌طبیعت است: شرایط اقلیمی،‌ جغرافیای...

آواز آدمی – ج ۳۳

آ

عجیب بود ولی او وسط تهران در خانه‌اش سه مرغ داشت و یک خروس. وقتی عجیب‌تر می‌شد که می‌فهمیدی عمه‌ا‌م هیچ‌گاه زندگی روستایی را تجربه نکرده و نافش را چهل سال پیش از این همین جا بریده‌اند. حتی عجیب‌تر از همه آنکه او هیچ تعلق خاطری به این حیوانات زبان‌بسته نداشت و هیچ کس نمی‌دانست که آن‌ها اینجا چه می‌کنند؛ زمان و مکان و شخص اشتباه! او حتی به آن‌ها آب و دانه‌ی درست حسابی هم نمی‌داد. خوراکشان...

آدم از نگاه ما و آدم‌خوار‌ها – ج ۳۲

آ

آنچه که ما آن را «آدم‌خواری» می‌نامیم دو شکل است: اول، رفتاری است که در شرایط غیرطبیعی صورت می‌گیرد. منشاء این غیرطبیعی بودن یا بیرونی است و یا درونی. در شرایط بیرونی افراد متمدن در لحظات بحران یا از روی اضطرار انجامش دهند؛ مثل قحطی اصفهان در زمان حمله افغان‌ها. گاهی هم درونی است و بصورت یک بیماری در درون بعضی پدیدار می‌شود که چون غیرطبیعی است باید درمان شود. در تمام این حالات اگر شرایط به وضعیت...

صورتی – ج ۳۱

ص

رویاها باهوش و بامزه می‌شوند زیرا راه مستقیم و هموار بیان اندیشه‌های مندرج در آن مسدود است: رویاها مجبورند درایت و طنز به خرج دهند. خواننده می‌تواند باور کند خواب‌هایی که بیماران من می‌بینند دست‌کم به اندازه‌ی خواب‌های خود من و چه بسا بیش از آن‌ها مملو از جوک و جناس و ایهام‌اند برگرفته از تفسیر خواب(SE 4,pp. 297-8)   پارامترهای بسیاری روی رویا و رویا دیدن تاثیر گذار است. چند روز پیش از نوشتن...

Of Sleep – ج ۳۰

O

Author: Michel de Montaigne Reason directs that we should always go the same way, but not always at the same pace. And, consequently, though a wise man ought not so much to give the reins to human passions as to let him deviate from the right path, he may, notwithstanding, without prejudice to his duty, leave it to them to hasten or to slacken his speed, and not fix himself like a motionless and...

پشت سنگر؛ با قمقمه‌های خالی – ج ۲۹

پ

یکی از دوستانم از فروید نقل‌قول می‌کرد: « اگه تو خوابهات خودت رو همش درحال انجام کاری می‌بینی و اون تکرار میشه، احتمالاً اگه توی جامعه‌ی دیگه‌ای بزرگ می‌شدی، اون کارها رو انجام می‌دادی.» از جای دیگری شنیده بودم که بعضی از آدمها با تمرین و تمرکزهای خاص می‌توانند هنگام خواب رویاهای خود را انتخاب و کنترل کنند. خانم الف با صدای زنگ تلفن همراهش مرز باریک بین خواب و بیداری را شکست و بالش‌ اضافی و پتو...

در کنار تنهایی – ج ۲۸

د

از خود تنهایی را می‌پرسم: آیا تو هنوز تنهایی؟ از ابتدا جواب را می‌دانم بهتر از هر کس دیگر ولی به پاسخش اعتمادی ندارم. به این پناه می‌برم که پرسش را زیر سوال ببرم؛ اصلا این پرسش معنایی دارد؟ اصلا پاسخ دادن به آن دردی را دوا می‌کند؟ می‌توان به آن پاسخی درخوری داد؟ مگر این امری کمی است که آن را بسنجم؟ می‌دانم تنهایی متضاد مفهومی دیگر است؛ واژه‌ای که وقتی زندگی از آن خالی شود می‌گوییم که تنها شدم...

در آغوش – ج ۲۷

د

کودک بودم و هنوز مدرسه هم نمی‌رفتم. بیشتر اوقاتم در خانه‌ی مادربزرگم می‌گذشت، تنها و به عطلت. کارم فقط این بود که بنشینم و زندگیشان را با دقت مشاهده‌ کنم. زندگی‌ای که حال به نظرم آرام و حتی خسته‌کننده بود. همه چیز مثل روز قبل با ترتیب آشفته‌اش می‌گذشت و به شدت آرام. ظهر که پدربزرگم می‌آمد مادربزرگم از پیش سفره‌ی ناهار را پهن کرده بود و پدربزرگم هم بدون هیچ حرفی ناهارش را می‌خورد و به کنجی آن...

تعبیر خواب – ج۲۶

ت

خواب وضعیت طبیعی تکرار شونده ای است که ذهن و بدن را دربر می گیرد و با تغییر سطح هشیاری، محدودیت فعالیت حواس، کاهش فعالیت عضلات و توقف کامل تمام حرکات ارادی همراه است. در حالت خواب واکنش ما به محرک ها کمتر از حالت بیداری است ولی نسبت به حالت کما و اختلالات هشیاری بیشتر است. خواب از دو دوره متناوب تشکیل شده است: خواب رِم و خواب غیر رِم. رِم مخفف Rapid Eye Movement است. اما وجه مشخص خواب رِم، رویا...

اگر این هم یک خواب باشد چه؟ – ج ۲۵

ا

اولین خوابی که هنوز آن را به‌خاطر دارید برای چه سنی است؟ برای من تقریبا به بیست سال پیش باز می‌گردد و این برای یک انسان ۲۳ ساله خیلی قدیمی است. اگر بخواهم خلاصه تعریفش کنم: گوریلی به من حمله‌ور شده بود و من از شدت ترس با فریاد از خواب بیدار شدم؛ یک‌بار دیگر دایناسوری در خانه به دنبال ما می‌گشت و من با ترس و ناامیدی به دنبال پناه بودم؛ باری دیگر، خواهرم را از دست داده بودم. یادم نمی‌رود که بعد از...

مده‌آ و انسان بودن – ج ۲۴

م

   زرین‌کوب در کتاب نقد ادبی‌اش گفته است: «در شعر و ادب، یونان یگانه‌کشوری است که به قول بعضی محققان تحول و تطوری منظم داشته است و در هر یک از مراحل تکامل اجتماعی آثار و انواعی را که مقتضای آن مرحله از تحول بوده‌است به وجود آورده است… در یونان، بر خلاف سایر ممالک اروپا تطور و تکامل انواع شعر تقریباً همواره با تحول اجتماعی حیات عمومی همقدم بوده است.»    نمایشنامه‌ی مده‌آ اثر اوریپید برای...

پیری – ج ۲۳

پ

در بیست‌سالگی ایستاده‌ام و وقتی به پیری فکر می‌کنم، تنها چیزی که به ذهنم متبادر می‌شود، کلمه‌ی «غیرقابل تحمّل» است. قبل از آن اما با اینکه یقیناً می‌دانم برای مثال پیری در لغت‌نامه‌ی دهخدا به چه معناست و پیر به چه کسی می‌گویند، اما فکرکردن به پیری خودم تا حدودی غیرقابل دسترس به نظر می‌رسد. اخیراً مردم برای اینکه این غیرقابل دسترس بودن را از بین ببرند به این فکر افتاده‌اند که با استفاده از اپ‌های...

معماری در جهان ناپدیدشده – ج۲۲ – قسمت دوم؛ نام

م

بشر در ابتدای تمدن نوزادی بود که تا چشم گشود، جهانی پدیدار بیرون از ذهن خویش دید‌. اولین چالش این نوزاد شاید این بود که با این جهان ارتباط برقرار کند. باید فاصله‌ی خودش و ذهن خودش (که احتمالا لوح سفیدی بود) را با این جهان می‌پیمود تا بتواند در این جهان زیست کند. اما چگونه؟ اگر پیرو یکی از ادیان سامی باشید (که اگر نباشید هم چندان مهم نیست) می‌دانید که پدر ما وقتی از باغ عدن به زمین هبوط کرد هیچ...

آه، ای پسرک تابستانی من… – ج۲۱

آ

 به جوانان وطنم، آن هنگام که از جا برخیزند…   بخش اول: عقل یکی از عجیب‌ترین ایده‌هایی که تا به امروز با آن برخورد داشته‌ام ” اساس استقرایی‌بودن نتیجه‌گیری‌های علمی براساس مشاهدات تکرارشونده” است. برای مثال و در راستای ایجاد ذهنیت مشترک نسبت به این دغدغه‌ی ذهنی، به این مساله فکر کنید که : اگر خورشید هر روز از شرق طلوع می‌کند، چه چیزی ما را مطمئن کرده که فردا از غرب طلوع نخواهد...

معماری در جهان ناپدیدشده – ج ۲۰ – یک؛ مقدمه

م

«جهان در یک گوی متمرکز بود. سپس فاصله گرفت تا هستی آغاز شود.»، مه‌بانگ بگذارید این گونه بگویم که مساله‌ی اصلی فاصله است. اما فاصله به خودی خود امر موهومی است، بدون مرجع است، سویه ندارد. مفهومی قائم بالذات نیست. به راحتی تعریف نمی‌شود. بعدش نامعلوم است. ادراک نمی‌شود ولی هیچ کدام مانع آن نیست که ادعا کنم این فاصله است که موجب زایش امور جدید می شود و به توسعه مفاهیم و اشیا کمک می‌کند. به طور کلی...

چال اسکندرون- ج۱۹

چ

روزی از خواب بیدار می‌شود و همه می‌گویند که «چال اسکندرون» به سرقت رفته. او نمی‌فهمد. او هیچ چیز را نمی‌فهمد. او بیگانه است و این جور چیزها را فقط اهلش می‌فهمند. فضا تعریفی مشخص دارد. با مختصاتش محدود می‌شود و با طول و عرض و ارتفاع. چال و گودال هم کلماتی دقیقند برای دلالتی مشخص. چال فضایی منفی است که حداقل از یه وجه ارتباط دارد با چیزی که خاک نیست. با این حساب من هم نمی‌فهمم که چگونه می‌شود چال...

استارت‌آپ‌ها، پیام‌آوران عصر جدید – ج۱۸

ا

یادداشت زیر نخستین بار در سایت کوبه منتشر گردید. چند سال پیش وقتی مشغول وب‌گردی بودم با یک سایت فروش کتاب آشنا شدم. آدرسش قم بود و خرید آنلاین داشت. تعلل کردم و و چند روز بعد گذرم به قم افتاد. به یاد کتا‌ب‌ها افتادم. فرصت را غنیمت شمرده و ترجیح دادم حضوری به کتاب‌فروشی بروم. دوباره سایت خوش آب و رنگش را باز کردم. آدرس را پیدا کرده و به راه افتادم. چند دقیقه بعد به فروشگاه رسیدم. ساختمانی یک طبقه...

درباره شانس، احتمال و تصادف – ج۱۷

د

“نه آقای عزیز! شما اشتباه می کنید! خدا تاس نمی اندازد!” “ما هم وظیفه نداریم برای خدا در اداره کردن جهان تعیین تکلیف کنیم.” سال ها پس از مباحثه معروف انیشتین و بور، زمانی که دیگر اصل عدم قطعیت به بخش لاینفکی از فیزیک تبدیل شده بود، انیشتین همچنان نمی توانست این اصل را بپذیرد. گذشته از عدم تمایل انیشتین برای رد کردن باورهای فیزیکی اش، پس از گذشت حدوداً یک قرن از این مباحثه...

در جستجوی خداوند – ج۱۶

د

  ۱٫ به نوشتار اعداد لاتین فکر میکنم: برای عدد یک، یک چوب خط. برای عدد دو، دو چوب خط. برای عدد سه، سه چوب خط. برای عدد چهار باید دو مفهوم قراردادی” v به عنوان نمادی برای عدد پنج “و “چوب خط در سمت راست به معنای افزایش و چوب خط در سمت چپ به معنای کاهش” را از آموزگاری بیاموزم تا بتوانم نامه ای به لاتین برای همسرم بنویسم و به او بگویم ۴ بار دوستش دارم.   ۲٫ دارم...

کدام معمار؟- ج۱۵

ک

هویت من به عنوان یک معمار وابسته به دانشکده است مانند هر جوانکی که وارد اینجا شده­است. شاید دانشکده[۲] پاسدارهویت موهوم و متزلزلی­ست که معلوم نیست از کجا آمده و قرار است دقیقا به چه درد بخورد. یک. من در برابر مسجد جامع عتیق اصفهان، همانی که میراث بی‌بدیل معماری می‌خوانندش، از انفعال نفسانیم نسبت به ترکیب حجمی عجیبش که بگذریم، به تداوم مسجد درطول تاریخ می­اندیشم، به حاکمانی که باب میلشان مسجد را...

درباره تمایز بخشی زبان – ج۱۴

د

فرموده اند که دنیا همچون یک ساختار است. در این که جزئیات این دنیای ساختار محور چیست، بماند. اما در بطن این ایده ی ساختارمحور از دنیا، مفهوم نشانه ها قرار دارند. در این که جزئیات این مفهوم از نشانه ها چیست نیز بماند. مسئله ای که جالب است، ویژگی های ذکر شده برای این مفهوم، و به طور خاص، یکی از این ویژگی هاست. نشانه ها قراردادی اند. هیچ ارتباط حقیقی ای بین دال و مدلول وجود ندارد. مثلاً بین صوت «دود»...

ام القری – ج۱۳

ا

تصویر: تهران از دیدگاه معماری قدرت (برج میلاد) – عکس از حسنی عجمی حاشیه شاید غیر قابل باور باشد که تا کم‌تر از صد سال پیش، سیستم اداری حکومت مرکزی ایران به دو منشی و یک کیف دستی خلاصه می‌شده و امروزه، آسمان‌خراش‌های زیادی برای این کاربری ساخته می‌شود. تغییرات کالبدی، بازتاب‌دهنده‌ی تحولات رویکردی است. اما سوای این تغییرات سریع و سرسام‌آور که نمودی از تکامل سیاسی است، تهران جهان‌بینی‌های متفاوتی...

کلاژ، هذیان گویی و تدوین سینمایی – ج۱۲

ک

این متن، بیش از آن چه پیش بینی می کردم به هذیان گویی مبتلا شد. کلاژ(!) آزاردهنده ای از دیتاهای نه چندان بی ربط، که به نحوی بی ربط و بی جا بیان می شوند. چیزی سرجای خود نیست. اما گویا تصویر مبهمی از یک کلیت در حال شکل گیری است. و این البته تاویل من از تمام ماجرایی است که در طی نوشتن این متن بر من رفت. متن زیر یکسره نوشته شده است و اصلاحی صورت نپذیرفته. آن را به همین ترتیب حفظ کردم تا نمونه ی زنده...

دوپامین و آدام اسمیت- ج۱۱

د

فرض کنید می­خواهید از دیجی­کالا هندزفری بخرید. قیمت هندزفری ۹۰ هزارتومان است. هزینه­ تحویل کالا برای سبدهای زیر ۱۰۰ هزارتومان هم، چهار هزار و پانصد تومان است. آیا هزینه­ حمل را می­پذیرید؟ اگر نه، واکنش شما برای شانه خالی کردن از هزینه­ حمل چیست؟ فرض کنید برای تعطیلات به شهرستان می­روید و در طول مسیر برای صرف غذا در کنار یک رستوران توقف می­کنید. از کیفیت رستوران و برخورد مناسب پیشخدمت راضی هستید و...

در نقد سانتی مانتالیسم – ج۱۰

د

تعاریف، مفاهیم و مثالهای ارائه شده، کاملا شخصی و بدون در نظر گرفتن تعاریفِ منابع دست اول و مرجع میباشد.   سانتی مانتالیسم، تولید یک موقعیت احساسی به طور خودآگاه است. به عمد قرار دادن خود در شرایطی که عواطف تحریک میشوند و یا مواجهه ای احساسی است با روزمرگی های ساده ی زندگی. نوعی ضربه زدن به خود است که در شرایطی به اطرافیان نیز صدمه وارد میکند. در یک تعریف کلی، سانتی مانتالیسم مجموعه واکنش های...

دستکاری تهران و چیز های دیگر – ج۹

د

نویسندگان: علی ملک محمدی‌ (‌دانشجوی اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه تهران) محمد جواد احمدی زاده (‌دانشجوی مهندسی معماری و زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران) شهر آنقدرها هم مرده نیست[۰]، زندگی می ­کند. این حرف شاید زمانی استعاره ای مبهم یا حرفی تمسخر آمیز به نظر می­ رسید، اما در حقیقت موجودات زنده چیزی نیستند مگر الگوریتم های رفتاری میان ارگان های همکار و شهر هم چیزی به جز این ­ها نیست. انسان­ ها...

حیوانِ … – ج۸

ح

به راستی که من انسان شناس نیستم. حتی  گزاره ای هم در انسان شناسی نمی‌دانم اما پرسش کلاسیک «من کیستم» مرا به توهماتی رساند راجع به این که چگونه انسان تعریف می شود که داستانش را بازگو می‌کنم. زمانی بود که افلاطون برای توجیه و تشکیک وجود اشیا و افراد ایده “مثل” را مطرح کرد. به زبان ساده تر وجودی هیولایی و خارج از واقعیت محسوس. این ایده بسط یافت و در تفسیر آثار ارسطو مراتب وجود شکل گرفت و...

معماری و قدرت – ج۷

م

اسناد معماری را از جهت کارکرد حقوقی، می توان دستورالعملی  دانست  برای تعیین نحوه  سرمایه گذاری متوجه به پاسخگویی به نیازهای آینده. بنابراین، اسناد معماری: دستور العمل است، یعنی متضمن احکام است و “باید” و “نباید” دارد. بعضی چیزها و کارها را مجاز می شمارد و بعضی چیزها و کارها را ممنوع می کند. خاصیت دستورالعملی و تجویزی و تحکّمی معماری، هم در مراحل آغازین فرایند و در هنگام...

تعامل‌ستیزی در عصر تعامل‌گرایی – ج۶

ت

وقتی که در کنار سعید -دوست شیرازی‌ام- در باغ ارم قدم می‌زدم از بُنِگاه‌های این باغ می‌گفت. فضاهایی که از گذشته به یادگار باقی مانده و مردم با صحبت و تعامل مسائلشان را حل می‌کردند. این فضا مرا به یاد حیاط مرکزی دانشگاهِ سعید انداخت که درب‌هایش توسط حراست قفل شده است! حیاطی زیبا، با تناسب و پر از درختان نارنج که سال‌هاست بر روی دانشجویان بسته شده تا مبادا کسی از این بنِگاه استفاده کند! نمی‌دانم...

قاشق چنگال معماری کجاست؟ – ج۵

ق

آیا هدف ما از آشپزی مشخص هست؟ حتی اگر بعضی از اهداف را پیش‌فرض حساب کنیم، بازهم هدف همیشه یکی نیست! چرا که گاهی فلافل فروشی‌های شکم‌پر کن را بهترین پاسخ می‌دانیم و گاه حاضریم پولی چندبرابر فلافل را صرف انعام مسئول رستورانی مجلل کنیم! البته بعضا پیش می‌آید که هدف از آشپزی محدود بزرگ‌تر از یک وعده‌ی غذایی باشد؛ قطعا جوج‌های شمال بهترین بهانه‌‌ برای دورهمی است؛ مشهور است که قدیم الایام، دختران دم...

معماری هنر نمی‌باشد – ج۴

م

هنر ابزار بیان است. جهان غرب را که جستجو کنیم قبل از سده ۱۵ میلادی کلمه لاتین artem که همان ریشه ی art انگلیسی است معنایی جز مهارت عملی نمی‌داده و از آن پس هم معنایی شبیه قالب انتقال معنا گرفته و حال هم هنر! هنر در ساحت اول خود ابزار است یعنی به خودی خود موضوع نیست بلکه موضعی است که برای هدفی که آن هم بیان اندیشه است که برای انتقال نیازمند صورتمند شدن بوده و حال شکل یافته در یکی از هنرها و قابل...

کاریکاتورهای آموزش عرفی – ج۳

ک

از قرن هجدهم که فنون نو وارد معماری شد، آدمی اجازه یافت تا از برخی محدودیت‌هایی که تا پیش از آن طبیعت جلوی پایش گذاشته بود، گذر کرده و ساختمان‌هایی بزرگ‌تر و با تناسباتی جدید بنا کند. تحولاتی که در حد تغییر سبک نماند و لازم بود تا معماران از سنت های خویش دست کشیده و به تجربه بکوشند تا ساحت‌های اجتماعی، فرهنگی و زیبایی‌شناسانه‌ را بازتعریف کنند. بدنبال این تغییرات، شرایط ایجاب می‌کرد تا آکادمی‌های...

هنر مردمی، کلیدی برای بازتعریف هنر ایرانی – ج۲

ه

من ادعا می‌کنم که شما هنرمندید؛ چه یک دانشجوی معماری باشید یا یک رهگذر در عالم وب! منظورم این است که با این حد از گستردگی ابزارها و امکانات، خیلی سخت است که یک اثر هنری خلق نکرده باشید. یعنی تا الان با گوشی‌تان یک عکس زیبا نگرفته‌اید؟! طبیعی است که وقتی که از صبح تا آخر شب توسط کانال‌ها و اینستاگرام، مدام تصاویر زیبا و موسیقی ببینید و بشنوید، «شاخک‌های هنردوستِ شما» حساس شود. شما با ابزارهای...

قصه‌ی تاریخ – ج۱

ق

عادت کردیم که با نظام علت و معلولی خودساخته‌مان به تحلیل تاریخ بنشینیم و قضاوت کنیم که چه شد که این گونه شد. هرکه را که به گفتن چرایی حوادث تاریخی مشغول شد تحسین کنیم و او را از نوادر بخوانیم. اما تاریخ چیزی نیست جز توصیف چگونگی احتمالی که فقط می گوید شد آن چه شد. این ساده انگاری ماست که با قطعیت به تاریخ نگاه می کنیم. شاید هم حاصل ناسازگاری ساختار مغزمان با زبان احتمالات و شاید هم ناشی از...

معنی – ج۰

م

جستار. [ ج ُ ] (اِمص ) بحث . (فرهنگ فارسی معین ). فحص . پژوهش . بحث . طلب . (یادداشت مؤلف ). || (اِ) مبحث . مطلب . (یادداشت مؤلف) – لغت‌نامه دهخدا

جستار نقد از نوع جستار

آخرین مطالب

نویسندگان