جستار نقد از نوع جستار

تعبیر خواب – ج۲۶

ت

خواب وضعیت طبیعی تکرار شونده ای است که ذهن و بدن را دربر می گیرد و با تغییر سطح هشیاری، محدودیت فعالیت حواس، کاهش فعالیت عضلات و توقف کامل تمام حرکات ارادی همراه است. در حالت خواب واکنش ما به محرک ها کمتر از حالت بیداری است ولی نسبت به حالت کما و اختلالات هشیاری بیشتر است.

خواب از دو دوره متناوب تشکیل شده است: خواب رِم و خواب غیر رِم. رِم مخفف Rapid Eye Movement است. اما وجه مشخص خواب رِم، رویا دیدن است. رویا توالی­ای از تصاویر، ایده ها و احساساتی است که به صورت غیر ارادی در ذهن برانگیخته می شوند. علت حرکت مداوم چشم در مرحله خواب رم نیز ساده است. بین ادراک تصاویر و حرکت عضلات چشم رابطه وجود دارد. مغز انسان شرطی شده است که پس از حرکت عضلات چشم، به ادراک تصاویر برسد. حال در زمان خواب ادراک تصاویر وجود دارد و عضلات چشم نیز به صورت ناخودآگاه باید حرکت کنند.

در بیشتر مدت خواب رم ذهن ما مشغول خواب دیدن است. اما سرعت خواب دیدن ما بسیار بیشتر از سرعت ادراک است. در مدت حدوداً دو ساعته خواب رم، ده ها ساعت رویا می بینیم. در طول شب به طور متوسط بین ۳ تا ۵ رویا می بینیم اما تقریباً همیشه آنها را فراموش می کنیم. تنها در صورتی رویای خود را به یاد خواهیم آورد که در میانه رویا بیدار شویم.

رویاها جزو عجیب ترین و تاثیر گذارترین تجربیات تمام انسان ها بوده اند. انسان ها از دوره پارینه سنگی رویا می دیده اند اما ما هیچ گاه، حتی تا به امروز، از معنا و علت رویاهایمان کاملاً مطلع نبوده ایم. این ابهام موجب شده است که تفاسیر دینی، فلسفی و علمی با نام “تعبیر خواب” نوشته شوند تا معنا و علت رویاهای ما را کشف کنند.

در گذشته، و حتی تا امروز، بسیاری برای رویاها علت ماوراءالطبیعه ای قائل بوده اند. بسیاری نیز تصور می کرده اند که رویا، وسیله خداوند برای مداخله در امور جهان است و کسانی که قدرت های معنوی دارند می توانند معنای پیام او را تفسیر کنند.

اما اکنون اعتقاد عام بر این است که تئوری فرویدی و روش های نوروبایولوژی بهترین ابزار برای کشف معنا و علت رویاها هستند. فروید اعتقاد دارد که رویاها عمیق ترین خواسته ها و احساسات پنهان ما را آشکار می سازند. به علاوه روابط بین عناصری که در رویاهای ما وجود دارند، به صورت شهودی از درک خود ما خارج است. ما معمولاً نمی فهمیم که چرا گربه سیاهی را در رویای خود دیده ایم و یا نمی فهمیم که چرا در رویایمان، عموی مرحوم ما از شغلش اخراج می شود. گویی که ذهن ما، ما را فریب می دهد. اما فروید اعتقاد دارد که می توان روابط بین این عناصر را کشف کرد، چرا که ناخودآگاه پیش بینی پذیر عمل می کند و هیچ رویایی بی دلیل و تصادفی نیست. در سطح سلول های عصبی نیز می توان گفت که هیچ تکانه عصبی ای بی دلیل منتشر نمی شود. علت رویاهای ما نیز به سرخوردگی های دوران کودکی و خواسته های جنسی ما باز می گردد. این مسئله در کودکان به خوبی دیده می شود چرا که کودکان معمولاَ خواب برآورده شدن خواسته های روز قبلشان را می بینند. اما در مورد افراد بالغ مسئله قدری پیچیده تر می شود. چرا که احساسات آنها سرکوب شده و به ناخودآگاه فروغلتیده است. به همین خاطر معنای واقعی رویا برای رویابین نامعلوم است.

 

اما با و یا بدون وجود معنای پنهان شده در ناخودآگاه، ما رویا دیدن را دوست داریم 🙂

از علی ملک محمدی
جستار نقد از نوع جستار

آخرین مطالب

نویسندگان