جستار نقد از نوع جستار

دسته‌بندیپرونده

زیست در شب مطلوب است-ج۴۸

ز

هم‌اکنون که این سطرهای آغازین را می‌نویسم، ساعت چند دقیقه‌ای مانده به چهار صبح است و من بسیار سرحال و شادابم و ذهنم با مهربانی مرا در نوشتن یاری می‌کند و اگر بنا به روال این روزها و شب‌ها باشد تا دو ساعت دیگر هم به رخت‌خواب نخواهم‌رفت. امروز پنجاه و ششمین روز رسمی قرنطینه‌‌ی من است و من در این مدت تنها سه‌بار آن هم در هفته‌ی اول قرنطینه به مدت بیست دقیقه برای قدم زدن بیرون رفته‌ام و پس از آن هفت...

ما را نجات دهید! – ج۴۵

م

هر کدام از ما ممکن است پس از خواندن «در ستایش بطالت» راسل مسحور ایده‌ی آرمانی او شویم و از درون فریاد برآریم که این است راه آزادی! اما من این گونه نبودم. قبل از هر چیز بیایید این گمان را از خود دور کنیم که ایده‌ی بطالت حاصل تفکرات بی‌حاصل یک اشراف‌زاده‌ی عاطل و باطل انگلیسی است که اصلا معلوم نیست که نتایج یک عمر تفکراتش به درد کجای ما خورده و حال می‌خواهد با یک جستار سبک زندگی بی‌سرانجام خود را...

خوب ولی اشتباه – ج۴۴

خ

مطلبی که در ادامه خواهید خواند یک گلایه با لحن تند است: گلایه در برابر جهانی که این روزها آدم را به این فکر فرو می‌برد که ارزش زیستن ندارد. نه به خاطر اینکه با قحطی یا جنگ یا حتی حمله‌ی موجودات فرازمینی محاصره شده باشد؛ بلکه چیزی که باعث می‌شود انسان عطای زیستن را به لقایش ببخشد این است که با دستمالی‌کردن و به بازی‌گرفتن و سوءاستفاده‌کردن مفاهیمی که برای به وجودآمدنشان و هویتمند‌شدنشان افراد...

در باب بطالت: وضعیتی که تکرار نمی‌شود – ج۴۳

د

برتراند راسل، فیلسوف قرن بیستم، وضعیتی را ترسیم می‌کند که آدمی به پرورش ذوق و آموزش نفس خود پرداخته و دغدغۀ کسب ثروت یا ضروریات زندگی‌اش ندارد؛ مثلا یک ساز موسیقی را می‌نوازد، تصویری را نقاشی می‌کند و یا شعری می‌سراید. راسل این حالت را «بطالت» نامیده و در جستاری به ستایش از آن می‌پردازد. البته بطالت راسل با آنچه که ما در ذهن داریم قدری متفاوت است. او بطالت را از هرزگی و سبک‌سری متمایز می‌داند و...

در مذّمت شادی – ج۴۲

د

هیچ‌گاه عمه بزرگم را ناراحت ندیده‌ام. از زمانی که به یاد دارم لبخند به لب داشته و شوخ‌طبع بوده است. حتی وقتی که از مشکلات و سختی‌های زندگی‌اش نیز صحبت می‌کرد، می‌خندید. با خنده از دورانی می‌گفت که در سرمای فلج‌کننده شب، در زیرزمین خانه قدیمی‌شان درس می‌خواند. از زمانی می‌گفت که سرطان گرفته بود و شیمی درمانی می‌کرد. از دوران خانه به دوشی‌شان می‌گفت که شوهرش به دنبال شغل می‌گشت و مجبور بودند بچه...

پیرامون آدمخواری – ج ۳۶

پ

آدمخواری امروزه آنقدر قبیح هست که در جامعهٔ امروز در پس پشت پرده‌ها و موارد خاص از آن حرفی زده شود اما ما انسان‌ها برای رسیدن به این نقطه راهی به اندازه‌ی تاریخمان پیش آمده‌ایم. هر چند هنوز هم نمی‌توان با یقین کامل این حکم را صادر کرد. انگیزه‌ی انسانها از خوردن گوشت همنوع خود ـ مثل هر عمل انسانی دیگرـ در بدو امر بسیار ساده بوده: برای سد جوع. در تاریخ تمدن ویل‌دورانت درباره‌ی طعم گوشت انسان گفته...

نمک حمام – ج ۳۵

ن

بعد از ظهر یک روز تابستانی دلپذیر خانواده هایی که برای بازدید از موزه هنر پرز به باغ موزه معروف میامی رفته بودند، با صدای پنج گلوله از جا پریدند. با هر نوع ملاک و معیاری میامی یکی از جرم خیزترین مناطق در تمام دنیاست و شنیدن صدای گلوله در آن چندان غریب نیست. اما اطراف باغ موزه را اتوبان مک آرتور فراگرفته است و مسکونی نیست. بنابراین شنیدن صدای گلوله نیز عجیب می نماید. بازدیدکننده های وحشت زده ای که...

آواز آدمی – ج ۳۳

آ

عجیب بود ولی او وسط تهران در خانه‌اش سه مرغ داشت و یک خروس. وقتی عجیب‌تر می‌شد که می‌فهمیدی عمه‌ا‌م هیچ‌گاه زندگی روستایی را تجربه نکرده و نافش را چهل سال پیش از این همین جا بریده‌اند. حتی عجیب‌تر از همه آنکه او هیچ تعلق خاطری به این حیوانات زبان‌بسته نداشت و هیچ کس نمی‌دانست که آن‌ها اینجا چه می‌کنند؛ زمان و مکان و شخص اشتباه! او حتی به آن‌ها آب و دانه‌ی درست حسابی هم نمی‌داد. خوراکشان...

آدم از نگاه ما و آدم‌خوار‌ها – ج ۳۲

آ

آنچه که ما آن را «آدم‌خواری» می‌نامیم دو شکل است: اول، رفتاری است که در شرایط غیرطبیعی صورت می‌گیرد. منشاء این غیرطبیعی بودن یا بیرونی است و یا درونی. در شرایط بیرونی افراد متمدن در لحظات بحران یا از روی اضطرار انجامش دهند؛ مثل قحطی اصفهان در زمان حمله افغان‌ها. گاهی هم درونی است و بصورت یک بیماری در درون بعضی پدیدار می‌شود که چون غیرطبیعی است باید درمان شود. در تمام این حالات اگر شرایط به وضعیت...

صورتی – ج ۳۱

ص

رویاها باهوش و بامزه می‌شوند زیرا راه مستقیم و هموار بیان اندیشه‌های مندرج در آن مسدود است: رویاها مجبورند درایت و طنز به خرج دهند. خواننده می‌تواند باور کند خواب‌هایی که بیماران من می‌بینند دست‌کم به اندازه‌ی خواب‌های خود من و چه بسا بیش از آن‌ها مملو از جوک و جناس و ایهام‌اند برگرفته از تفسیر خواب(SE 4,pp. 297-8)   پارامترهای بسیاری روی رویا و رویا دیدن تاثیر گذار است. چند روز پیش از نوشتن...

Of Sleep – ج ۳۰

O

Author: Michel de Montaigne Reason directs that we should always go the same way, but not always at the same pace. And, consequently, though a wise man ought not so much to give the reins to human passions as to let him deviate from the right path, he may, notwithstanding, without prejudice to his duty, leave it to them to hasten or to slacken his speed, and not fix himself like a motionless and...

پشت سنگر؛ با قمقمه‌های خالی – ج ۲۹

پ

یکی از دوستانم از فروید نقل‌قول می‌کرد: « اگه تو خوابهات خودت رو همش درحال انجام کاری می‌بینی و اون تکرار میشه، احتمالاً اگه توی جامعه‌ی دیگه‌ای بزرگ می‌شدی، اون کارها رو انجام می‌دادی.» از جای دیگری شنیده بودم که بعضی از آدمها با تمرین و تمرکزهای خاص می‌توانند هنگام خواب رویاهای خود را انتخاب و کنترل کنند. خانم الف با صدای زنگ تلفن همراهش مرز باریک بین خواب و بیداری را شکست و بالش‌ اضافی و پتو...

در آغوش – ج ۲۷

د

کودک بودم و هنوز مدرسه هم نمی‌رفتم. بیشتر اوقاتم در خانه‌ی مادربزرگم می‌گذشت، تنها و به عطلت. کارم فقط این بود که بنشینم و زندگیشان را با دقت مشاهده‌ کنم. زندگی‌ای که حال به نظرم آرام و حتی خسته‌کننده بود. همه چیز مثل روز قبل با ترتیب آشفته‌اش می‌گذشت و به شدت آرام. ظهر که پدربزرگم می‌آمد مادربزرگم از پیش سفره‌ی ناهار را پهن کرده بود و پدربزرگم هم بدون هیچ حرفی ناهارش را می‌خورد و به کنجی آن...

تعبیر خواب – ج۲۶

ت

خواب وضعیت طبیعی تکرار شونده ای است که ذهن و بدن را دربر می گیرد و با تغییر سطح هشیاری، محدودیت فعالیت حواس، کاهش فعالیت عضلات و توقف کامل تمام حرکات ارادی همراه است. در حالت خواب واکنش ما به محرک ها کمتر از حالت بیداری است ولی نسبت به حالت کما و اختلالات هشیاری بیشتر است. خواب از دو دوره متناوب تشکیل شده است: خواب رِم و خواب غیر رِم. رِم مخفف Rapid Eye Movement است. اما وجه مشخص خواب رِم، رویا...

اگر این هم یک خواب باشد چه؟ – ج ۲۵

ا

اولین خوابی که هنوز آن را به‌خاطر دارید برای چه سنی است؟ برای من تقریبا به بیست سال پیش باز می‌گردد و این برای یک انسان ۲۳ ساله خیلی قدیمی است. اگر بخواهم خلاصه تعریفش کنم: گوریلی به من حمله‌ور شده بود و من از شدت ترس با فریاد از خواب بیدار شدم؛ یک‌بار دیگر دایناسوری در خانه به دنبال ما می‌گشت و من با ترس و ناامیدی به دنبال پناه بودم؛ باری دیگر، خواهرم را از دست داده بودم. یادم نمی‌رود که بعد از...

در جستجوی خداوند – ج۱۶

د

  ۱٫ به نوشتار اعداد لاتین فکر میکنم: برای عدد یک، یک چوب خط. برای عدد دو، دو چوب خط. برای عدد سه، سه چوب خط. برای عدد چهار باید دو مفهوم قراردادی” v به عنوان نمادی برای عدد پنج “و “چوب خط در سمت راست به معنای افزایش و چوب خط در سمت چپ به معنای کاهش” را از آموزگاری بیاموزم تا بتوانم نامه ای به لاتین برای همسرم بنویسم و به او بگویم ۴ بار دوستش دارم.   ۲٫ دارم...

کدام معمار؟- ج۱۵

ک

هویت من به عنوان یک معمار وابسته به دانشکده است مانند هر جوانکی که وارد اینجا شده­است. شاید دانشکده[۲] پاسدارهویت موهوم و متزلزلی­ست که معلوم نیست از کجا آمده و قرار است دقیقا به چه درد بخورد. یک. من در برابر مسجد جامع عتیق اصفهان، همانی که میراث بی‌بدیل معماری می‌خوانندش، از انفعال نفسانیم نسبت به ترکیب حجمی عجیبش که بگذریم، به تداوم مسجد درطول تاریخ می­اندیشم، به حاکمانی که باب میلشان مسجد را...

درباره تمایز بخشی زبان – ج۱۴

د

فرموده اند که دنیا همچون یک ساختار است. در این که جزئیات این دنیای ساختار محور چیست، بماند. اما در بطن این ایده ی ساختارمحور از دنیا، مفهوم نشانه ها قرار دارند. در این که جزئیات این مفهوم از نشانه ها چیست نیز بماند. مسئله ای که جالب است، ویژگی های ذکر شده برای این مفهوم، و به طور خاص، یکی از این ویژگی هاست. نشانه ها قراردادی اند. هیچ ارتباط حقیقی ای بین دال و مدلول وجود ندارد. مثلاً بین صوت «دود»...

جستار نقد از نوع جستار

آخرین مطالب

نویسندگان